|
Özet
[1]
Araştırmanın amacı Isparta ve çevresinde dağcılık sporunun
yapılmasını yaygınlaştırmaktır. Dağcılık yapan veya yapmak
isteyen arkadaşlara yararlı olmak amacıyla yazıda; dağcılığın
tanımı, türleri, dağcılık hakkında teknik bilgiler, dağlarda
nelere dikkat edeceğimiz ve Isparta’daki dağlar hakkında genel
bilgiler bulacaksınız. Yazı hazırlanırken Isparta’nın
dağcılarından, deneyimlerimden, internetten, kitaplardan ve
diğer kaynaklardan bilgiler aldım. Dağcılık hakkında pek çok
kaynak bulabilirsiniz. Ancak dağcı olmak için mutlaka eğitim
almalısınız. Bu nedenle bu yazıdaki bilgiler yaz aylarında
yapılan ve teknik donanım gerektirmeyen etkinlikleri
kapsamaktadır. Yazının, eğitimli ve bilinçli dağcılarımızın
yetişmesine katkıda bulunması dileklerimle.
Başlarken Isparta dağları ve
gölleriyle tüm doğa severleri büyülemiştir. Bu büyünün etkileri
özellikle doğa sporları ile uğraşanlarda belirgin olarak
görülebilir. Örneğin; gelinliğini giydiğinde Davraz’a bakarken
veya Temmuz ayında Dedegöl Dağından kestiğiniz karla pekmezi
karıştırıp içtiğinizde bir ferahlık hissediyorsanız Isparta’nın
dağlarına sevdalanmışsınız demektir. Dağcılık sporu ile uğraşanlar da kendilerini doğanın büyüsüne
kaptırırlar. Kimi zaman rota üzerindeki bir çeşmeden kana kana
içilen su, kimi zaman doruklardan sis altında kalmış Beyşehir,
Burdur ve Eğirdir göllerinin görkemli görüntüleri dağcıların
vazgeçemediği tutkulardır. DAĞCILIK VE DAĞCI Dağcılık: Belirli birtakım ilke ve kurallara dayalı olarak dağlarda
yapılan yürüyüş , kampçılık ve tırmanış sporudur.
Dağcı: Kayada, karda ve buzda, doğanın engellerini aşıp dağcılık
tekniklerini, dağcılık araç ve gereçlerini kullanarak doruğa
ulaşan veya ulaşmayı hedefleyen kişidir. DAĞCILIK
TÜRLERİ 1. Alpinizm: İçerisinde kaya, kar, buzul tırmanış özelliklerini bulunduran
dağcılık teknik ve gereçlerini kullanarak doğrudan zirve
yapmaktır . Kendi içinde 4 ana bölüme ayrılır
A. Günlük yürüyüş (hiking) : Doğada; sabah başlayıp akşam biten
günübirlik yürüyüştür.
B. Kamplı etkinlik (trekking) : Doğada yatılı olarak (genellikle
hafta sonu) yapılan iki günlük etkinliktir.
C. Expedition : Doğada uzun süreli ( genellikle 1 haftalık
)yatılı olarak yapılan etkinliktir. Expeditionların en belirgin
yönlerinden biri de farklı bilim dallarından oluşan tırmanış
ekibinin bilgilerini paylaşarak araştırma ve inceleme
yapmalarıdır.
D. Ferrata: Kayaya sabitlenmiş metal merdivenleri kullanarak
tırmanmaktır.
Not: Bu tür etkinlikler yaz ve kış olmak üzere iki bölüme
ayrılmaktadır. 2. Sportif Tırmanış ( Sport Climbing ): Genellikle kaya üzerinde veya yapay duvarlarda yapılan tırmanış
şeklidir. Kendi içinde 4 ana bölüme ayrılır;
1. Bouldering : Yerden fazla yükselmeden kaya tırmanma
yöntemlerini kullanarak kaya üzerinde yapılan çalışmadır.
2. Kaya tırmanışı : Kaya tırmanma tekniklerini ve güvenlik
gereçlerini kullanarak kaya üzerinde bir ip boyuna ( 50 mt. )
kadar yapılan tırmanma şeklidir.
3. Uzun duvar tırmanışı : Kaya tırmanma tekniklerini ve güvenlik
gereçlerini kullanarak bir ip boyundan daha yüksek olan kaya
üzerinde yapılan tırmanış şeklidir.
4. Yapay duvar tırmanışı : Genellikle kapalı alanlarda (bazen
açık havada) kimyasal gereçler kullanılarak yapılan sabit veya
ayarlanabilen duvar düzeneklerini içerisinde bulunduran
genellikle yarışmaya yönelik yapılmış değişik boyutlarda
duvarlardır. Değişik biçimlerde ve değişik uzaklıklarda basamak
ve tutamakları içermektedir. Top rope (üstten güvenli ip)
yöntemiyle çalışma yapılmaktadır. RESİMLERLE DAĞCILIK TERMİNOLOJİSİ
 DÜNYADAKİ YÜKSEK DAĞLAR
 TÜRKİYE’DEKİ YÜKSEK DAĞLAR
 Not: Anılan dağlar kendi sıra dağlarının içindeki en yüksek
doruklardır. Aynı dağ topluluğunda olup listedeki dağlardan daha
yüksek pek çok dağ vardır. Dağcılıkta Yürüyüş Bilgisi ve Yöntemi Dağlarda yapılan yürüyüş ve tırmanışlar; patikada, patikası
olmayan arazide, kayalık arazide (çarşak–taşlık–kayalık) alpin çayırlarında yapılmaktadır. Her bölgenin kendine özgü
koşulları ve bu koşullara bağlı olarak yürüyüş yöntemleri
vardır. Yürüyüşler yalnız olabildiği gibi topluluk olarak da
yapılmaktadır. İdeal bir tırmanış topluluğu 3 kişiden
oluşmaktadır. Bu sayı rotanın durumuna bağlı olarak artabilir.
Topluluklar seçilirken; topluluk üyelerinin birbirlerini
tanımaları, kondisyon durumları, fiziksel özellikleri ve yaş
durumları birbirlerine yakın olmalıdır. Her toplulukta; bir
topluluk başı ( önder ) ve bir topluluk sonu ( artçı ) vardır.
1. Topluluk Başı (önder) : Topluluğa önderlik eden kişidir. Tüm
kararlar önder tarafından alınır.
2. Topluluk sonu (artçı) : Topluluk başının yardımcısıdır.
Topluluğun sonunda yer alır. Topluluktakileri izler,
davranışlarını kontrol eder, gerekirse uyarır. Önder ile
arasında devamlı uyumluluk vardır.
Yürüyüş hızı: Sporcuların kondisyonuna göre hız ayarlanır. En
yavaş yürüyen kişi önderin arkasında yer alır. Önder yürüyüş
hızını bu sporcuya göre ayarlar. Yürüyüş / tırmanış süresince
kazalar meydana gelebilmektedir. Anılan kazalar iki konu başlığı
altında toplanmaktadır.
Subjektif dağ kazaları ( İnsan etkenli )
a. Yetersiz eğitim
b. Yetersiz beslenme
c. Yetersiz gereç
d. Etkin ataklık
e. Kurallara uymama
f. Güdülenme eksikliği.
g. Benlik tatmini,
h. Topluluk uyumsuzluğu
i. Fiziksel uygunsuzluk
Objektif dağ kazaları ( Doğa etkenli)
a.Uygun olmayan hava koşulları.
1 . Fırtına
2 . Tipi
3 . Sağanak yağmur (sel)
4 . Çığ
5 . Taş düşmesi
6 . Heyelan vs
Dağda yürürken / tırmanırken:
Etkinliğin özelliği ve arazinin yapısına bağlı olarak 4 türlü
yürüyüş vardır.
1 . Dik çıkış.
a .Yoldan kazandırır.
b . Tırmanıcıyı yorar.
2 . İniş.
3 . Yan geçiş.
4 . Zikzak (travers).
a . Yoldan kaybettirir.
b . Tırmanıcıyı daha az yorar.
Yürüyüş / tırmanış süresince taş düşmeleri meydana gelebilir
taşı düşüren veya ilk gören “taş !“ diye bağırarak topluluğu
uyarmalıdır. Taş düşerken yere çarpma sonucu yükselir ve
çarptığı yerdeki taşları da sürükleyebilir. Taş düşerken; dağcı
hemen kaçmamalıdır. Taşın hareketini takip etmeli ve son
harekette sağa, sola veya uygun bir kaya kovuğu varsa içine
girerek taşın çarpma etkisinden kurtulmalıdır.
 Çarşaklı Alanlarda Yürüyüş Yöntemi Döküntü kayaların ,taşların ve çakılların meydana getirdiği
değişik boydaki taş yığınlarına çarşak denir.
 KAMP YERİ SEÇİMİ VE ÖZELLİKLERİ,
YAZ DAĞCILIĞI 21 mart - 21 aralık tarihleri arasında yapılan etkinliklere yaz
dağcılığı denir. Kamp yeri seçilirken ana amaç; etkinlik özelliğine göre yer
seçimi yapılmasıdır.
1. Ulaşım için: araç veya yaya yoluna yakın olmalıdır.
2. Yaşam desteği için:
a. Suya yakın olmalıdır.
b. Bölgenin 3/2‘sine hakim olmalıdır.
c. Hayvan geçiş noktalarında olmamalıdır.
3. Güvenlik için :
a. Sel tehlikesine karşı dere içlerine kurulmamalıdır.
b. Kaya düşmelerine karşı kaya altında olmamalıdır.
c. Yıldırım tehlikesine karşı tek ağaç altında ve mağara içinde
(duvarla bitişik) olmamalıdır.
|
